اثر افزودن پودر تفاله خشک مرکبات بر عملکرد تولیدمثلی مرغ های مادر گوشتی مسنWORD اثر افزودن پودر تف

اثر افزودن پودر تفاله خشک مرکبات بر عملکرد تولیدمثلی مرغ های مادر گوشتی مسنWORD

فاطمه فیروزی

با هدف بهبود کیفیت تخمshy;مرغ و نفوذ اسپرم به لایه فراshy;ویتلین و افزایش باروری، تفاله خشک مرکبات به جیره مرغshy;های مولد مسن سویه کاب 500 افزوده شد. شمار 36 قطعه مرغ مادر گوشتی سویه کاب 500 و 12 خروس همshy;سویه آنshy;ها، در سن 65 هفتگی به شیوه تصادفی گزینش و مرغshy;ها به سه گروه 12 تایی تقسیم شدند. تفاله خشک مرکبات در سطوح صفر، 5 و 10 درصد به مدت 10 هفته در جیره (به ترتیب T1، T2 و T3) به کار برده شد. آب به شکل آزاد و خوراک به شکل محدود در ساعت 7:30 صبح در اختیار پرندگان قرار گرفت. خروسshy;ها برای انزالshy;گیری به مدت دو هفته با مالش شکمی عادتshy;دهی شدند. عملیات تلقیح مرغshy;ها بین ساعت 16- 14 انجام شد. در طول 10 هفته، تولید تخم مرغ و فروزهshy;های کیفی آن مانند وزن تخمshy;مرغ، شاخص شکل ظاهری، شاخص زرده، واحد هاو، ضخامت پوسته، pH آلبومن، pH زرده و نرخ باروری ارزیابی شدند. ارزیابی نفوذ اسپرم به لایه فراshy;ویتلین و اندازهshy;گیری شاخص پراکسیداسیون لیپیدی (TBARS) در هفته پایانی آزمایش انجام شد. یافتهshy;ها نشان دادند که جیره بر باروری، نرخ نفوذ اسپرم به لایه فراshy;ویتلین ، شاخص پراکسیداسیون لیپیدی (TBARS)، شاخص زرده، شاخص شکل ظاهری تخمshy;مرغ، وزن بدن، وزن تخمshy;مرغ، pHآلبومن و pH زرده اثری نداشت. تغذیه تفاله خشک مرکبات با افزایش واحد هاو، ضخامت پوسته، وزن تخمshy;مرغ همراه بود. با توجه به اثر مثبت تفاله مرکبات در سطوح مصرفی بر روی برخی از خصوصیات کیفی تخمshy;مرغ و دسترسی فراوان و ارزان قیمت بودن تفاله مرکبات، از این رو تغذیه تفاله مرکبات به جیره پرندهshy;های مولد مسن دست کم در سطوح مصرفی در آزمایش کنونی میshy;تواند استفاده شود.

واژگان کلیدی: تفاله مرکبات، کیفیت تخمshy;مرغ، نفوذ اسپرم، مرغ مادر

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل اول: مقدمه................................... 2

1-1- اهداف پژوهش............................... 6

فصل دوم: پیشینه پژوهش............................ 8

2-1- شرایط نگهداری تفاله مرکبات................ 8

2-2- ارزش غذایی تفاله مرکبات................... 9

2-3- اثرات خوراکshy;های دارای آنتیshy;اکسیدان.......... 10

2-4- اثرات تفاله مرکبات....................... 11

فصل سوم: مواد و روشshy;ها........................... 15

3-1- محل و زمان اجرای پژوهش..................... 15

3-2- آماده shy;سازی سالن................................ 15

3-3- تهیه پودر تفاله خشک مرکبات................ 15

3-4- روش انجام پژوهش............................ 16

3-5- تیمارshy;های آزمایشی......................... 16

3-6- تهیه جیره................................ 17

3-7- مواد و وسایل لازم........................... 19

3-8- تلقیح مصنوعی............................. 20

3-9- پارامترهای اندازهshy;گیری شده................. 21

3-9-1- وزن کشی مرغshy;ها.......................... 21

3-9-2-تولید تخshy;مرغ............................. 21

3-9-3-وزن تخمshy;مرغ............................... 21

3-9-4- شاخص شکل تخمshy;مرغ........................ 21

3-9-5- شاخص زرده.............................. 22

3-9-6-.باروری................................. 22

3-9-7- ضخامت پوسته............................ 22

3-9-8- ارتفاع زرده و سفیده و واحد هاو......... 23

3-9-9- تعیین pH سفیده .......................... 24

3-9-10- اندازهshy;گیری غلظت MDA...................... 24

3-9-10-1- تهیه محلولshy;ها........................ 25

3-9-10-2- رسم منحنی استاندارد.................. 26

3-9-10-3- اندازهshy;گیری غلظت MDA زرده تخمshy;مرغ.... 27

3-9-11- ارزیابی نفوذ اسپرم.................... 28

3-10- آنالیز آماری............................ 30

فصل چهارم: نتایج................................. 32

4-1- وزن بدن.................................. 32

4-2- ویژگیshy;های کیفی تخمshy;مرغ..................... 33

4-2-1- تولید تخمshy;مرغ............................ 33

4-2-2-وزن تخمshy;مرغ............................. 33

4-2-3- ضخامت پوسته تخمshy;مرغ..................... 34

4-2-4- ارتفاع آلبومن.......................... 34

4-2-5- واحد هاو............................... 35

4-2-6- ارتفاع زرده............................ 35

4-2-7- قطر زرده............................... 35

4-2-8- شاخص زرده.............................. 36

4-2-9- طول تخمshy;مرغ.............................. 36

4-2-10- عرض تخم-مرغ............................ 37

4-2-11- شاخص شکل تخمshy;مرغ....................... 37

4-2-12- pH زرده................................ 37

4-2-13- pH آلبومن.............................. 38

4-3-شاخص پراکسیداسیون لیپیدهای زرده تخمshy;مرغshy;ها... 38

4-4- درصد باروری و نرخ نفوذ اسپرم به لایه فراویتلین38

فصل پنجم: بحث.................................... 49

پیشنهادshy;ها...................................... 55

منابع............................................. 56

فهرست جدول ها

عنوان صفحه

جدول 3-1- ترکیب جیره مرغshy;های مادر تخمshy;گذار (%).... 18

جدول 4-1- چکیده واکاوی پراکنش دادهshy;های مرغshy;های تغذیه شده با جیرهshy;های دارای تفاله خشک مرکبات.......................... 40

جدول 4 - 2- اثر تغذیه پودر تفاله خشک مرکبات بر وزن بدن، تولید تخمshy;مرغ و فراسنجهshy;های کیفی تخمshy;مرغshy;های مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500(LS means plusmn; SE).................................. 41 جدول 4 - 3- تغییرات هفتگی عملکرد وزن بدن، تولید تخمshy;مرغ و فراسنجهshy;های کیفی تخمshy;مرغshy;های مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE)42

جدول 4 - 4- اثر بر همnot;کنش جیره و زمان بر وزن بدن (گرم) مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE).......... 32

جدول 4 - 5- اثر بر همshy;کنش جیره و زمان بر وزن تخمshy;مرغ (گرم) مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE).......... 43

جدول 4 - 6- اثر بر همshy;کنش جیره و زمان بر ضخامت پوسته تخمshy;مرغ (میلی متر) مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE)44

جدول 4 - 7- اثر بر همshy;کنش جیره و زمان بر قطر زرده تخمshy;مرغ (میلی متر) مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE)44

جدول 4 - 8- اثر بر همshy;کنش جیره و زمان بر شاخص زرده تخمshy;مرغ مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE).......... 45

جدول 4 - 9- اثر بر همshy;کنش جیره و زمان بر pHزرده تخمshy;مرغ مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE)............... 45

جدول 4 - 10- اثر بر همshy;کنش جیره و زمان بر pH آلبومن تخم مرغ مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE).......... 46

جدول 4 - 11- اثر تغذیه پودر تفاله خشک مرکبات بر شاخص پراکسیداسیون لیپیدی زرده (TBARS)، نرخ نفوذ اسپرم به لایه فراویتلین و درصد باروری تخمshy;مرغshy;های مرغshy;های مادر گوشتی مسن سویه کاب 500 (LS means plusmn; SE).46

فصل 1- مقدمه

سن پرنده با عملکرد تولید مثلی آن رابطه وارونه دارد (Robinson et al., 1990). در نژادshy;هایی کهپتانسیلژنتیکی بیشینهshy;ای برای تولید تخم مرغ دارند، با افزایش سن، تولید کاهش میshy;یابد. فزون بر این،تخمshy;مرغshy;هایی که در طول چرخده دوم تولید گذاشته میshy;شوند، باروری کمتری دارند و جوجه درآوری آن ها ممکن است کم شود (Lerner et al., 1993). اگر اسپرم در لوله های انباشت اسپرم (SST)[1]موجود باشد و فرآیند تخمک ریزی طبیعی باشد، تخمshy;مرغ معمولاً بارور خواهد بود. بیشتر تخمshy;مرغshy;هایی که تا 7 روز پس از جفتگیری طبیعی یا تلقیح مصنوعی تولید می شوند، بارور هستند (لیسونو سامرز، 1382).برخلاف پستانداران، اسپرم پرندگان برای لقاح با تخمک، به کاپاسیته شدن درون دستگاه تولید مثل ماده نیازی ندارد .(Howarth, 1971) برای لقاح موفق، اسپرم باید تمام گامه های فرآیند لقاح مانند جابهshy;جایی، انباشت در SST، پیوند و نفوذ به لایه پیش ویتلین ([2](PVLو یکی شدن با تخمک را سپری کند(Donoghue, 1999) . ارزیابی نفوذ اسپرم به لایه پیش ویتلین به عنــوان نــمایه ای از بـاروری کل و کنش اسپرم است (Bramwell et al., 1995). چون اسپرم برای نفوذ به تخمک باید توان ورود به SST، جابهshy;جایی در لوله های تولیدمثلی و نفوذ به PVL را داشته باشد، شمار بالای منافذ اسپرم در PVL نــشان دهنــده تـوان بـاروری بالا است
.(Bramwell et al.,1995; Christensen et al., 2006) بین باروری و شمار اسپرمshy;هایی که به صفحه رویانی (بلاستودیسک)[3] نفوذ میshy;کنند، همبستگی وجود دارد. پس از تلقیح شمارمشخصی اسپرم، انتظار میshy;رود که با گذشت زمان باروری کاهش یابد. این کاهش باروری، با کاهش سریع شمار اسپرم هایی که به بلاستودیسک نفوذ میshy;کنند، همراه است (لیسونو سامرز، 1382).بر این اساس، با افزایش سن مرغ از 27 به 56 هفتگی، شمار منافذ نفوذ اسپرم در بلاستودیسک از 113 به 60 کاهش یافت (Bramwell et al.,1995). با افزایش سن مرغ، شمار یا توانایی
گیرندهshy;های اسپرم در بلاستودیسک، میshy;تواند کاهش یابد.همچنین، افزایش سن با کوتاه شدن طول توالیتخم گذاری[4](Williams and Sharp, 1978) ، افزایش فاصله بین تخمکریزی ها از 24 ساعت به 26 تا 27ساعت و کاهش تولید تخم (Romanoff and Romanoff , 1949)، کاهش نرخ جابهshy;جایی زرده بین 24 تا 78 هفتگی (Lacassagne, 1960)، کاهش نرخ ورود فولیکول به گامه پایانی رشد تند و در پی آن انباشت زرده در شمار کمتری فولیکول
(Williams and Sharp, 1978)، کاهش حساسیت فولیـکول به LH و کاهش توان تخمـکshy;ریـزی آن همراه است (Moudgal and Razdan, 1985).

نقشاساسی غذا در حفظ سلامتی، عملکرد تولیدی و تولید مثلی چمانگان و پرندگان روز به روز روشنshy;تر میshy;شود. از میان بسیاری از سازه های غذایی، آنتیshy;اکسیدانshy;ها اهمیت ویژه ای در حفظ سطوح بالای رشد، تولید و سیستم ایمنی در پرندگان دارند. این مفهوم با درک نقش آنتیshy;اکسیدانshy;ها در کاهش آثار زیان بار رادیکالshy;های آزاد[5] و متابولیتshy;های سمی در حیوانات آشکارتر می شود. یکی از مهم ترین راه کارها در پیش گیری از تنش اکسیداتیو و ایجاد موازنه آنتیshy;اکسیدانی در بدن حیوانات، افزایش توان آنتیshy;اکسیدانی از راه بهینه سازی آنتیshy;اکسیدان دریافتی از راه خوراک است(Surai et al., 2010) . در فرآیند های احیا و تبدیل اکسیژن به آب، چندین ماده سمی مانند یون سوپر اکسید، پراکسید هیدروژن و رادیکال هیدروکسیل در بدن تولید می شوند. این ترکیبات سازههاي اکسیدshy;کننده نيرومندي هستند که تهدیدی برای سلول های زنده به شمار ميshy;روند؛ زیرا میتوانند سبب تخریب بخشshy;های پروتینی و لیپیدی سلولshy;ها شوند. پراکسیداسیون لیپیدshy;های غشا نیز میshy;تواند سبب پراکسیداسیون پروتینshy;های غشا شود(Breininger et al., 2005) . از پيامد پراکسیداسیون لیپید، کاهش اسیدهای چرب غیرshy;اشباع همراه با تولید رادیکالهای آزاد است. این رادیکالها سبب افزایشپراکسیداسیون لیپیدو تولید مالونshy;دایshy;آلدهاید (MDA)[6] و ٤-هایدروکسیshy;نوننول[7] خواهند شد (Baumber et al., 2000). تقریبا تمام سلولshy;ها، ترکیبات و آنزیمshy;هایی دارند که میshy;توانند آثار سمی انواع اکسیژنshy;های واکنش پذیر[8] را خنثی کنند .(Sreejith et al., 2006) سیستم آنتیshy;اکسیدانی در پستانداران و پرندگان اهلی از سه سطح عمده دفاعی به نام گلوتاتیون پراکسیداز[9]، سوپراکسید دیسموتاز[10] و کاتالاز[11] تشکیل شده است (Surai et al., 1998b).دو گروه آنتیshy;اکسیدانی در تخم پرندگان شناسایی شدهshy;اند:آنتیshy;اکسیدانshy;های محلول در آب که در آلبومن، و آنتیshy;اکسیدانshy;های محلول در چربیکه در زرده یافت می شوند. گروه دوم شامل ویتامین E و کاروتینوییدها هستند که هر دو تنـها به وسیـله گیاهان ساخته می شونــد و جانوران باید آنـها را از راه خوراک دریافت کنند
(Surai, 2002). زرده تخم مقدار فراوانی لیپید دارد که بخش عمده نیاز انرژی رویان را تامین میshy;کند. این لیپیدها جزیی از ساختار غشاهای بیولوژیک و پیشshy;ساز ترکیباتی مانند هورمونshy;ها نیز هستند. رادیکالshy;های آزاد میshy;توانند لیپیدهای مهم زرده را طی پراکسیداسیون تخریب کنند.
آنتیshy;اکسیدانshy;ها میshy;توانند از این تخریب جلوگیری کنند و این امکان را فراهم آورند که لیپیدها در فرآیند رشد رویان به کار روند و یا این که انباشت شوند و پس از تولد در تکامل سیستمshy;های ایمنی، هورمونی و گوارشی در طول هفته نخست زندگی به کار روند (Surai, 2002). رویانها ممکن است در معرض تنش ناشی از گرمای اضافه تولیدی در گامهshy;های پایانی دوره جوجهshy;کشی قرار گیرند(Tullett, 1990). تکامل رویان به انباشت اسیدهای چرب غیرshy;اشباع با چند پیوند دوگانه در لیپید موجود در بافتهای رویانی وابسته است
(Noble and Speake, 1997; Speake et al., 1998). این موضوع حساسیت بالای بافت های رویانی به پراکسیداسیون لیپید و رادیکال های آزاد را سبب میshy;شود(Surai, 1999a). تنش اکسیداتیو در روزهای پایانی پیش از تولد و روزهای آغازین پس از تولد جوجه، می تواند سبب بروز مشکل شود و در پی آن نرخ جوجهshy;درآوری را کاهش و مرگ و میر پس از تولد را افزایش دهد. از این رو، تکامل توان آنتی اکسیدانی کارآمد در بافتshy;ها، برای جلوگیری از پراکسیداسیون لیپیدها ضروری است. سیستم آنتیshy;اکسیدانی رویان و جوجه تازه متولد شده بر پایه آنزیمshy;های آنتیshy;اکسیدانی مانند سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز، کاتالاز (Surai, 1999a, b)، ویتامین E(Surai, 1999b)، کاروتینویید[12] (Surai et al.,2001a, b)، آسکوربیک اسید[13]
(Surai et al., 1996) و گلوتاتیون احیا شده[14] (Surai, 1999b) استوار است.

کاربرد فرآوردهshy;های فرعیکشاورزیوصنعتی درخوراک دام، با هدف کاهش هزینهshy;هایخوراک بسیار مورد توجه بوده است. نمونهshy;هاییshy;از این فراورده ها:سبوسغلات،تفالهگوجهفرنگی و تفاله مرکبات هستند(Canene-Adams et al., 2005). با افزودن پودر تفاله گوجه فرنگی به جیره خروس های بومی فارس، حرکت پیش رونده اسپرم، غلظت اسپرم و درصد اسپرم زنده افزایش و درصد اسپرمshy;های غیر طبیعی کاهش یافت(Saemi et al., 2012). تفاله خشکمرکبات(DCP)[15] بهعنوانیکمنبعدارایبرخیازمواد غذاییباارزشبرایحیواناتوپرنـدگاناست (Nazok et al., 2010). کل مواد غذایی گوارش پذیر[16] DCP حدود 74% است (Fegeros et al., 1995). تفاله مرکبات دارای ترکیبات آنتیshy;اکسیدانی مانند فلاونوییدها[17]، اسکوربیک اسید و پکتین[18] است(Fernandez-Lopez et al., 2005)؛ فلاوانون ها[19]، فلاوون ها[20] و فلاونول ها[21] سه نوع از فلاونوییدshy;های موجود در مرکبات هستند؛ که به علت فعالیتshy;های
آنتیshy;اکسیدانی، به عنوان مهارshy;کنندهshy;های رادیکالshy;های آزاد به شمار میshy;روند
(Calabro et al., 2004). گلایکوزیدهای فلاونول[22] میshy;توانند به سدهای دفاعی آنتیshy;اکسیدانی خون کمک کنند (Hollman and Katan, 1999). لیمونن[23] ترکیبی تلخ، سفید رنگ و بلوری شکل است (Lipton and Rosenberg, 1994)، که در میوهshy;های خانواده مرکبات است و اغلب در غلظتshy;های بالا در دانهshy;های پرتقال و لیمو یافت میshy;شود (Fayoux et al., 2007). افزودن تفاله لیمو (4%) به جیره مرغshy;های تخمshy;گذار سبب افزایش مصرف خوراک و در پی آن افزایش تولید و وزن تخم و کاهش چربی شکمی شد (Nobakht, 2013).کاربردDCPتا 16 درصددر جیره مرغ تخمshy;گذار سبب افزایش گلوکزولیپوپروتئینshy;های بادانسیتهبالاوکاهش کلسترول، لیپـوپروتینبا چگالیکموتریshy;گلیسریدهای موجود در سرم و کلسترول زرده تخم مرغ شد.افزودن DCP (12%) به جیره مرغshy;های تخمshy;گذار، اثر ناپسندی بر تولید و کیفیت تخمshy;مرغ نداشت(Nazok et al., 2010).